چیا چیست؟

چیا رمزارزی است که برخلاف بیت کوین یا اتریوم برای استخراج کوین‌های جدید از اثبات کار (PoW) استفاده نمی‌کند؛ در عوض چیا از الگوی اثبات فضا و زمان (PoST) استفاده می‌کند. چیا برای انجام محاسبات، به جای استفاده از دستگاه‌های نیرومند ASIC یا بهترین کارت‌های گرافیک، از فضای خالی هارددیسک برای «زراعت» (فارم) رمزارز با حداقل منابع موجود، استفاده می‌کند. در ادامه به بررسی بیشتر PoST می‌پردازیم.

تاریخچه‌ی ساخت چیا

_{برام کوهن، خالق چیا}

شبکه‌ی چیا توسط یکی از بنیان‌گذاران بیت تورنت و مغز متفکر ایده‌ی تورنت‌های همتا‌به‌همتا یعنی برام کوهن ساخته شد. ایده‌ی چیا به‌عنوان بلاک چینی ارتقاءیافته و پلتفرمی برای قراردادهای هوشمند در آگوست ۲۰۱۷ (۱۳۹۶) به وجود آمد. این شبکه در ۲۹ اسفند ۱۳۹۹ (۱۹ مارس ۲۰۲۱) اجرایی شده و ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ (۲۱ مارس ۲۰۲۱) تراکنش‌های رمزارز آن برای کاربران فعال شد.

پروژه‌ی چیا توانسته‌ است پشتیبانی شرکت‌های مانند اندرسون هوروویتز و گلکسی دیجیتال را به خود جلب کند. این پروژه با هدف انجام تراکنش‌های تجاری بین‌المللی که سریع‌تر از بیت کوین باشد، در انتظار جلب نظر بانک‌ها است.

رمزارز چیا چرا به‌ وجود آمد

چیا از کد بیت کوین استفاده نمی‌کند و کد منحصر‌ به ‌فرد خود را دارد. حال سؤال این است، آیا وجود بیت کوین کافی نبود وچه احتیاجی به ایجاد چیا است؟

زمانی که بیت کوین توسعه داده شد، این واقعیت در نظر گرفته نشده بود که زمانی سخت‌افزارهایی به‌خصوص(ASIC-ها) به‌طور کامل از کامپیوترها در امر استخراج پیشی خواهند گرفت، بیت کوین که قصد داشت به‌عنوان شبکه‌ای غیرمتمرکز عمل کند، اکنون در دست عده‌ای از ماینرها افتاده بود که به تولید چیپ‌های ارزان و امکان خرید برق با قیمت عمده‌ فروشی دسترسی داشتند. ماینرهایی که در حال حاضر شبکه‌ی بیت کوین را کنترل می‌کنند، دارای برتری در رقابت هستند و حتی زمانی که شبکه نیاز به تغییر داشته باشد، با آن مخالفت می‌کنند. چیا برای حل این مشکل، به ده سال تجربه‌ی به‌دست‌آمده از شبکه‌ی بیت کوین دسترسی داشت. در مقایسه با سایر رمزارزها، چیا به دلیل بلاک چین غیر متمرکز تر دارای امنیت بیشتر است و همچنین به ابزارهای رمزنگاری مدرن‌ تری دسترسی دارد که به این شبکه امکان ایجاد تراکنش‌های هوشمندتری را می‌دهد.

چیا به چه معنا است

_{نام شبکه‌ و رمزارز چیا از دانه‌ی گیاهی چیا نشأت گرفته است.}

واژه‌ی چیا از دانه‌ی گیاهی چیا الهام گرفته است. چیا تلاش می‌کند با کاهش وابستگی به انرژی، بلاک چینی سبز را ایجاد کند؛ به همین دلیل به جای واژه‌ی استخراج‌کننده یا ماینر از «فارمر» به معنی کشاورز و به جای استخراج یا ماینینگ از «فارمینگ» به معنی زراعت استفاده می‌کند. مفهوم فارمینگ، بهترین واژه برای اشاره به استفاده از فضاهای بلااستفاده از هارددیسک‌ها است و کسی که با صبر و حوصله به کاشت چیا می‌پردازد، در نهایت با جوانه‌‌های این گیاه پاداش می‌گیرد.

آیا چیا واقعا رمزارزی سبز است؟

ویژگی اصلی چیا استفاده از مدل اثبات فضا و زمان است؛ مدلی که ادعا می‌کند نسبت به مدل اثبات کار استفاده‌شده در بیت کوین، بیشتر دوستدار طبیعت است. چیا با تمرکز بر فضای ذخیره‌سازی به جای استفاده از قدرت پردازشی، سعی در تأمین امنیت شبکه‌ی خود دارد. بااین‌حال بعضی از منتقدان چیا به این نکته اشاره کرده‌اند که این به معنی  تأثیر نگذاشتن بر محیط زیست نیست. به این دلیل که چیا صرفا از هارددرایو برای فارم استفاده می‌کند، اثرات محیط زیستی ساخت هارد مستقیما به چیا مربوط است. اجرای یک نود که با گواه بر فضا کار می‌کند، مقداری الکتریسیته مصرف می‌کند و از نود گواه بر کار بهینه‌تر است، اما مصرف، هنوز صفر نیست.

شبکه‌ی چیا چگونه کار می‌کند

 چیا به جای استفاده از کامپیوترهای قدرتمند برای حل مسئله‌های ریاضی، در فضای هارددیسک‌(HDD) و دیسک حالت جامد (SSD) و با مکانیزمی شانسی، امنیت بلاک چین خود را تضمین می‌کند. فارمرهای چیا اقدام به ساخت پلات‌های ۱۰۱ گیگابایتی روی فضای هارددیسک خود می‌کنند؛ این پلات‌ها حاوی هش است. زمانی که بلاک جدیدی به بلاک چین چیا افزوده می‌شود، هش آن با هش موجود در درایو فارمرها مقایسه می‌شود، کاربری که نزدیک‌ترین نتیجه را بازگرداند، برنده‌ی مسابقه‌ی فارمینگ است و پاداش آن بلوک را دریافت می‌کند.

از آنجایی که ثبت داده‌ها در هارددیسک‌ها نیازمند محاسبات پیچیده نیست، در تئوری، مهاجم به شبکه‌ی چیا با استفاده از حمله‌ی «آسیاب کردن (grinding)»، چندین امکان (هش موجود در پلات در مقایسه با هش درخواستی شبکه) را بررسی می‌کند و نزدیک‌ترین را هدف قرار می‌دهد. برای جلوگیری از انجام این حمله، شبکه نیازمند مقدار مشخصی از زمان سپری‌شده بین بلاک‌ها است، این بدین معنی است که کاربران نمی‌توانند به‌آسانی با بازنویسی نامحدود یک پلات به حل مسئله بپردازند و تمامی پلات‌های ساخته‌شده برای یافتن مطابقتی با مقدار اعلامی شبکه مورد نیاز است.

اجماع اثبات فضا و زمان چیست؟

چیا از اولین الگوریتم ساتوشی ناکاموتو، خالق بیت کوین که در سال ۲۰۱۸ معرفی شد، استفاده می‌کند، این الگوریتم که برای اولین بار توسط ساتوشی در ۲۰۱۸ پیشنهاد شده بود، اثبات فضا و زمان (PoST) نام دارد و جایگزینی برای الگوریتم پرمصرف اثبات کار است.

الگوریتم اجماع PoST از فضای خالی هارددیسک استفاده می‌کند. «اثبات فضا»، تکنیکی رمزنگاری است که در آن فارمرها مقداری از فضای بلااستفاده از هارددیسک خود را در اختیار شبکه قرار می‌دهند؛ اما برای حفظ امنیت بلاک چین، این اثبات باید با «اثبات زمان» همراه باشد. در ادامه به بررسی دقیق‌تر این اجماع می‌پردازیم:

اثبات فضا و  اثبات زمان چگونه کار می‌کند

همان‌طور که اشاره شد، «اثبات فضا» از مقداری از فضای بلااستفاده هارددیسک‌ها استفاده می‌کند. کاربران بلاک چین چیا که به آن‌ها «فارمر» گفته می‌شود، فضای خالی هارددیسکشان را با نصب نرم‌افزاری روی سیستم خود در اختیار شبکه قرار می‌دهند و شبکه مجموعه‌ای از داده‌های رمزنگاری را روی «پلات» ذخیره می‌کند. چیا هر ۱۰۱ گیگابایت از هارددیسک را یک بخش مجزا در نظر گرفته و آن را پلات می‌نامند. زمانی که بلاک چین رقابت روی بلاک بعدی را اعلام می‌کند، فارمرها پلات خود را برای داشتن نزدیک‌ترین هش به مقدار اعلام‌شده در رقابت، بررسی می‌کنند. احتمال اینکه فارمری پاداش بلاک را ببرد، برابر با درصد فضای کلی اختصاص داده‌شده توسط او در مقایسه با کل شبکه است. هرچه فارمر فضای بیشتری در اختیار شبکه بگذارد، احتمال بردش بیشتر می‌شود.

«اثبات زمان» به زمانی اندک  بین ساخت دو بلاک نیاز دارد. اثبات زمان به‌وسیله‌ی تابع تأخیر قابل تأیید یا VDF اجرایی می‌شود که به زمانی مشخص برای انجام محاسبات نیاز دارد، البته این فرایند تأیید بسیار سریع است.

فارم چیا به محاسبات متوالی نیاز دارد و از آنجا که دستگاه‌هایی که به‌طور موازی کار می‌کنند در این روش کارساز نیستند، مصرف برق به حداقل می‌رسد.

چیالیسپ (Chialisp)؛ زبان برنامه‌نویسی چیا

چیالیسپ، زبان برنامه‌نویسی جدیدی با امنیت بالا و امکان نظارت آسان است که توسط چیا معرفی شده. این زبان وعده داده است که استفاده از رمزارزها را آسان‌تر از پول نقد خواهد کرد. این زبان برنامه‌نویسی توسط برام کوهن در بلاگ چیا معرفی شده است و از جمله تراکنش‌های هوشمندی که در اختیار می‌گذارد می‌توان به سکه‌های رنگی، ولت‌ها با نرخ محدود و ولت‌ها با هویت توزیع‌شده اشاره کرد.

رمزارز چیا (XCH) چیست

XCH کوین بومی بلاک چین چیا است. فارمرهای چیا به ازای در اختیار گذاشتن منابع، این کوین را پاداش می‌گیرند. رمزارز چیا دارای محدودیت حداکثر موجودی  ۲۱٬۸۱۰٬۰۵۲ عدد کوین XCH و به همین دلیل کوینی ضد تورمی محسوب می‌شود.

آیا چیا کوین‌های خود را به‌صورت ICO عرضه خواهد کرد؟

خیر، چیا برنامه‌ای برای عرضه‌ی اولیه کوین‌های خود ندارد، در عوض چیا برنامه دارد سهام شرکت خود را به‌صورت عمومی در بورس اوراق بهادار آمریکا عرضه کند، بدین ترتیب سهام‌داران به‌طور شفاف به مدیریت سهام خود بپردازند و به مدیریت ریسک انجام دهند. هدف چیا ابزاری برای پرداخت است نه وسیله‌ی برای سرمایه‌گذاری.